Geschiedenis van de ventilatie eisen (bouwbesluit & BBL)
In dit artikel behandelen we de oorsprong van de ventilatieberekening en de eisen die hieraan verbonden zijn. Een mooi stukje geschiedenis met aanbevelingen die uiteindelijk eisen zijn geworden.
Waarom zijn er ventilatie eisen?
Voordat we de geschiedenis van de ventilatie eisen bespreken, is het belangrijk om te begrijpen waarom de ventilatie eisen bestaan. Ventilatie is belangrijk voor onze gezondheid. Door middel van ramen, ventilatieroosters of ventilatieprofielen (mechanische) kan je de lucht in je huis verversen. Dit is belangrijk voor het aanvoeren van zuurstof en het afvoeren van onprettige of ongezonde (geur)stoffen, zoals kooldioxide.
Door middel van een goede luchtverversing kan er een prettig binnenklimaat gecreëerd worden in het gebouw. Ventilatie kan daarnaast worden ingezet om de binnentemperatuur en de luchtvochtigheid te reguleren. In het Bouwbesluit en het Bbl zijn normen vastgelegd waaraan de ventilatie in een gebouw moet voldoen.
Tijdlijn
< 1975: Voor 1975 bestonden er nog geen landelijke prestatie-eisen voor ventilatie zoals we die nu kennen in het Bouwbesluit/Bbl. Wel golden er gemeentelijke bouwverordeningen (vanaf 1965 vaak gebaseerd op de VNG‑modelbouwverordening) met uitvoeringseisen voor ventilatievoorzieningen. Zo werd in veel gemeenten geëist dat keuken, toilet en badkamer een eigen natuurlijk ventilatiekanaal hadden, met een verticaal verloop tot circa 50 cm boven de nok en slechts beperkte versleping (maximaal 30°), om voldoende natuurlijke trek te waarborgen. Ook moesten verblijfsruimten vaak op circa 1,80 m hoogte te openen klepramen hebben voor beluchting. Via deze verordeningen konden gemeenten bij de bouwvergunning al eisen stellen om onder andere vochtproblemen en ziekteverspreiding tegen te gaan.
1975: In 1975 publiceerde de rijksoverheid voor het eerst landelijke voorschriften voor ventilatiedebieten, bijvoorbeeld: afvoer in keuken 21 l/s, afvoer in toilet 7 l/s en afvoer in badkamer 14 l/s. Deze voorschriften waren nog geen landelijke prestatie-eisen in de vorm van een Bouwbesluit, maar werden via gemeentelijke bouwverordeningen en de vergunningverlening in de praktijk vaak als harde eis toegepast. Ventilatie begon daarmee een duidelijkere rol te spelen in de bouw en onder de mensen.
1984: De gezondheidsraad gaf in 1984 aanbeveling over de ventilatie van verschillende ruimte, weer ging dit niet om eisen. In de tabel hieronder kan je de aanbevelingen van de gezondheidsraad zien:
Tabel 1. Aanbevelingen ventilatie vanaf 1984.
| – | Verblijfsgebied | Toilet | Badkamer | Keuken |
|---|---|---|---|---|
| Ventilatiedebiet (l/s) | 0,9 l/s per m² | 7 | 14 | 21 |
< 1992: In 1992 verscheen de eerste druk van het Bouwbesluit. De aanbevelingen uit onder andere 1984 kregen daarmee de status van landelijke, publiekrechtelijke prestatie-eisen. Tot 1992 werden ventilatievoorschriften grotendeels via gemeentelijke bouwverordeningen geregeld, vaak gebaseerd op adviezen van bijvoorbeeld de Gezondheidsraad. Met het Bouwbesluit werden deze eisen voor het eerst uniform landelijk vastgelegd.
Tabel 2. Ventilatie eisen vanaf 1992.
| – | Verblijfsgebied | Verblijfsruimte | Toilet | Badkamer | Keuken |
|---|---|---|---|---|---|
| Ventilatiedebiet (l/s) | 0,9 l/s per m² | 0,7 l/s per m² | 7 | 14 | 21 |
Waar zijn de eisen op gebaseerd?
Het onderzoek waar de ventilatie eisen op zijn gebaseerd vinden we heel wat jaren terug, dit begon al in 1850. Het ging de onderzoekers destijds vooral om het voorkomen en verminderen van geurhinder, door geuren die mensen zelf afscheiden.
2003: In 2003 verscheen de tweede druk van het bouwbesluit. Er werd niks veranderd aan de eisen voor ventilatie.
2012: In 2012 verscheen de derde druk van het bouwbesluit, ook in deze versie werd niks veranderd aan de eisen voor ventilatie.
2024: In 2024 verlaten we het bouwbesluit en hebben we te maken met het Bbl, wederom in deze versie niks veranderd aan de eisen voor ventilatie.
