Een Gewogen Temperatuuroverschrijdingsuren (GTO)-berekening helpt oververhitting te voorkomen zonder dat je verplicht bent 95% van de glasopeningen te voorzien van zonwering of glas met een lage g-waarde. Dit biedt meer ontwerpvrijheid en bespaart kosten, terwijl het comfort behouden blijft. Het is een ideale oplossing om binnen de BENG aan te tonen dat je het risico op oververhitting voldoende hebt beperkt.
Een GTO-berekening (Gewogen Temperatuuroverschrijding) is een praktische en ontwerpgerichte methode om te toetsen op het risico van oververhitting binnen de BENG-eisen. In de praktijk zien we dat een GTO-berekening vaak sneller ‘voldoet’ dan een reguliere koellastberekening en doorgaans minder zware zonwerende maatregelen vereist.
Waar een koellastberekening vaak uitgaat van conservatieve (forfaitaire) aannames en daardoor sneller leidt tot uitgebreide zonwering of aanpassingen, kijkt een GTO-berekening juist gedetailleerd naar het werkelijke gedrag van het gebouw. Hierdoor ontstaat meer ontwerpvrijheid en kunnen maatregelen gerichter en efficiënter worden ingezet.
Bij projecten met een actief koelsysteem zien we in de praktijk dat circa 90% van de GTO-berekeningen voldoet zonder aanvullende maatregelen. Dit maakt het een aantrekkelijke route om aan de oververhittingseis te voldoen zonder onnodige investeringen.
Let op dat de GTO-berekening moet voldoen aan een maximum van 450 overschrijdingsuren per jaar. In de praktijk blijkt dit in veel gevallen goed haalbaar en vormt het een betrouwbare manier om aan de eisen rondom oververhitting te voldoen.
Belangrijk om te weten is dat een GTO-berekening niet bedoeld is voor het dimensioneren van de koelinstallatie. Wil je aantonen dat het koelsysteem voldoende capaciteit (kW) heeft, dan adviseren wij om aanvullend een koellastberekening op te stellen. Hiermee beoordelen we of de installatie toereikend is en kunnen we het ontwerp waar nodig gericht optimaliseren
Bij deze GTO-berekening gaat het om een tussenwoning van circa 110 m². Tijdens de eerste berekening was er in slaapkamer 2 geen actief koelsysteem voorzien. Door de drie grote ramen op het zuiden bleek deze ruimte gevoelig voor oververhitting, met als resultaat 846 GTO-overschrijdingsuren.
In eerste instantie hebben we zonwerende maatregelen onderzocht in de vorm van rolluiken. Dit bracht het aantal overschrijdingsuren terug naar 523 uur, maar voldeed nog steeds niet aan de eis van maximaal 450 uur per jaar.
Vervolgens hebben we gekozen voor een andere optimalisatieslag: de zonwering is komen te vervallen en er is een actief koelsysteem toegepast, vergelijkbaar met de woonkamer/keuken en slaapkamer 1. Met deze aanpassing voldeed slaapkamer 2 wél aan de GTO-eis, zonder dat aanvullende zonwerende maatregelen nodig waren.
Dit voorbeeld laat goed zien hoe een GTO-berekening helpt om verschillende scenario’s inzichtelijk te maken en tot een optimale combinatie van maatregelen te komen.
In dit project hebben we het gebouw opgedeeld in GTO-zones, waarbij de woonkamer en keuken zijn samengevoegd tot zone 1 en de slaapkamers individueel als aparte zones zijn beschouwd.
Hieronder vind je de resultaten van de GTO-berekening per zone.
| GTO Zone | GTO Overschrijding (uren) | Ti;gem [°C] | Tstr;gem [°C] | Top;gem [°C] | Top;max;aan [°C] | Top;min;aan [°C] |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Hal | 0 | 22,55 | 22,86 | 22,70 | 0,00 | 0,00 |
| Toilet | 0 | 21,29 | 21,82 | 21,56 | 0,00 | 0,00 |
| GTO 1 (Woonkamer en Keuken) | 0 | 23,22 | 23,47 | 23,34 | 25,45 | 19,99 |
| Overloop | 0 | 22,97 | 23,09 | 23,03 | 0,00 | 0,00 |
| GTO 2 (Slaapkamer 1) | 0 | 23,60 | 24,41 | 24,01 | 27,02 | 19,99 |
| GTO 3 (Slaapkamer 2) | 15 | 23,28 | 24,14 | 23,70 | 28,42 | 19,98 |
| Badkamer | 0 | 22,98 | 23,08 | 23,03 | 0,00 | 0,00 |
| Vliering | 0 | 22,20 | 22,80 | 22,50 | 0,00 | 0,00 |
