BENG As-built uitgelegd: van bouwplaats naar definitief energielabel
Introductie
Bij de oplevering van een project komt meer kijken dan alleen de fysieke afronding. Voor het verkrijgen van een definitief energielabel is de zogeheten “As-Built” van belang. Wat houdt dit in en waarom is het zo belangrijk om er tijdens de bouw al rekening mee te houden?
Wat is As-Built?
“As-Built” betekent letterlijk: zoals gebouwd. Binnen de BENG-eisen verwijst dit naar de definitieve situatie van een gebouw na realisatie. Tijdens de ontwerpfase wordt een voorlopig energielabel vastgesteld aan de hand van een BENG-berekening, die bij de oplevering wordt vervangen door de As-Built BENG-berekening: een definitieve berekening gebaseerd op de werkelijke uitvoering. Deze is conform de NTA 8800.
In het rekenbestand worden alle onderdelen van de bouw vastgelegd. Denk aan de isolatiewaarden van gevels en daken, de prestaties van installaties zoals warmtepompen en ventilatiesystemen, en het aandeel duurzame energie zoals zonnepanelen. Op basis van deze gegevens wordt de energieprestatie van het gebouw berekend en het definitieve energielabel bepaald. Dit rekenbestand is dus de onderbouwing van het energielabel dat uiteindelijk aan een gebouw wordt gegeven. In praktijk wordt vaak alleen het energielabel aangeleverd bij de oplevering. Toch is het sterk aan te raden om ook het rekenbestand op te vragen als basis voor controle, verantwoording en eventuele toekomstige aanpassingen.
Waarom is het bijhouden van een As-Built dossier essentieel?
Een volledig opgebouwd dossier bepaalt direct de kwaliteit van de BENG-berekening en daarmee het energielabel van een gebouw. Een slecht dossier kan leiden tot een lager energielabel, vertraging bij oplevering of extra kosten voor herstel of aanvullend onderzoek. Een compleet dossier bevat foto’s, facturen en/of duidelijke opdrachtdocumenten waardoor exact te zien is hoe de bouw is uitgevoerd. Sommige onderdelen, zoals de isolatie, zijn niet meer vast te stellen na realisatie. Het is dus van belang om het dossier bij te houden tijdens het bouwproces. Al het verzamelde bewijs moet overzichtelijk worden opgenomen in het dossier en moet uiteindelijk beschikbaar gesteld worden aan het bedrijf dat het energielabel gaat registeren.
Er zijn in principe drie manieren om tot een definitieve BENG-berekening te komen:
- Er wordt geen bewijslast aangeleverd m.b.t. de kwaliteit van uitvoering. De BENG-berekening wordt op basis van conservatieve aannames (op basis van bouwjaar) opgesteld.
- Er wordt wel bewijslast aangeleverd, maar de bewijslast die is verzameld tijdens de bouw voldoet niet. Dit zal met name gelden als de gevraagde uitvoeringsfoto’s ontbreken, maar er is wel een factuur aanwezig waarop duidelijk de gebruikte isolatiematerialen met merk, type en dikte zijn vermeld. De berekening wordt gemaakt op basis van de werkelijk toegepaste isolatiematerialen. Er wordt een reductie toegepast van 10% op de isolatiewaarden, omdat foto’s ontbreken van de uitvoering van de aansluitingen van isolaties.
- Er wordt conform de detail-methode bewijslast aangeleverd en alle verplichte uitvoeringsfoto’s zijn gemaakt. De energieprestatie wordt berekend op basis van de werkelijke isolatiewaarden van de toegepaste isolatiematerialen. Er hoeft geen reductie te worden toegepast.
Manier twee wordt minimaal aanbevolen. Dit betekent dus dat de informatie m.b.t. toegepaste materialen tijdens het bouwproces optioneel geleverd kan worden. Het effect van een reductie van 10% op de isolatie zal slechts een gering effect hebben op het energielabel. De opdrachtgever dient dus zelf de keus te maken.
Waar moet je op letten tijdens de bouw en wat moet er zichtbaar zijn op de foto’s?
Tijdens het bouwproces wordt bewijslast verzameld van de uitvoering. Dit zijn zowel foto’s als facturen van de betreffende onderdelen. De volgende informatie is nodig voor het opstellen van het energielabel:
- Dikte isolatiemateriaal van van gevel, dak en begane grondvloer
- Type isolatiemateriaal van gevel, dak en begane grondvloer
- Plaatsing isolatiemateriaal van gevel, dak en begane grondvloer.
In een overzichtsfoto moeten de totale gevel en het dak te zien zijn. Daarna is het van belang dat er wordt ingezoomd en te zien is wat de dikte en het type van het isolatiemateriaal is én hoe deze is aangesloten (zie figuur 1). Een rekening waarop is aangegeven dat bij de betreffende rekenzones een bepaalde isolatiedikte of type is toegepast kan eventueel ook volstaan. Als er verschillende diktes en/of types worden gebruikt moet dit duidelijk worden aangegeven. Eventuele certificaten van isolatiemateriaal dienen ook bijgevoegd te worden.
Figuur 1: Visualisatie overzichtsfoto en ingezoomde details
Hoe bouw je een As-Built dossier op?
Een compleet en goed gestructureerd As-Built dossier is essentieel voor een soepele oplevering. Het dossier bundelt alle bewijslast van de uitgevoerde werkzaamheden en toegepaste producten. Met een duidelijke mappenstructuur zorg je ervoor dat alle informatie direct beschikbaar is voor controle en berekening. Hieronder volgt een mogelijke opzet met enkele voorbeelden per map.
| Map | Onderdelen |
|---|---|
| Algemeen | Eventueel verleende bouwvergunning |
| Projectgegevens (adressenbestand en kadastrale gegevens) | |
| Bouwkundige tekeningen (vergunning / bestek / revisie) | |
| Overzicht van wijzigingen t.o.v. ontwerp | |
| Bouwfysische berekeningen | Rc-waarden van constructies |
| U-waarden van kozijnen incl. beglazing | |
| Dikte en type isolatiemateriaal | |
| Aansluiting isolatiemateriaal | |
| Installaties | Verwarmingssysteem (bijv. warmtepomp, ketel) |
| Ventilatiesysteem | |
| Tapwatersysteem | |
| Duurzame energieopwekking (bijv. PV-panelen) | |
| Bewijslast | Foto’s per onderdeel (isolatie, installaties, details) |
| Rekeningen | |
| Documentatie van toegepast merk en type per onderdeel | |
| Eventuele certificaten | |
| Resultaten | Voorlopige BENG-berekening (ontwerp) |
| As-built BENG-berekening (definitief rekenbestand) | |
| Definitief energielabel |
Tabel 1: mogelijke opzet voor As-Built dossier
Conclusie
Het As-Built dossier vormt de basis voor het definitieve energielabel dat zal worden opgesteld voor uw opgeleverde project. Door tijdens het bouwproces de informatie gestructureerd vast te leggen, kan het rekenbestand vergeleken worden met de BENG berekening en dus met het voorlopige energielabel. Een goed en compleet dossier is hiervoor essentieel: zonder de juiste bewijslast wordt de berekening minder nauwkeurig en vaak ongunstiger. Met een compleet rekenbestand zorg je voor een soepel opleverproces én een betrouwbaar eindresultaat.
