Aanscherping MPG-eis 2026: wat verandert er en wat is de impact?
Introductie
De MPG-eis wordt medio 2026 aangescherpt. Maar wat betekent dit in de praktijk? En wanneer precies? In dit artikel bespreken we de laatste inzichten rondom wet- en regelgeving en signalen uit de markt. Ook gaan we in op databronnen, zoals 2ba.nl en GSES, en het effect van ontwerpkeuzes op de berekening.
Waarom worden de eisen aangescherpt?
De Milieuprestatie Gebouwen (MPG) is een belangrijke maatstaf die de milieubelasting van alle toegepaste materialen in een gebouw uitdrukt in een enkele score (euro per m² per jaar). Hoe lager de MPG, hoe duurzamer het materiaalgebruik. Op 1 juli 2026 treedt de gewijzigde regelgeving rondom de milieuprestatie-eisen voor gebouwen in werking. Deze aangescherpte eisen zijn bedoeld om de milieubelasting van materialen over de hele levensduur verder te verlagen. De wijzigingen worden zowel in het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) als in de Omgevingsregeling (Or) doorgevoerd. De wetswijzigingen zouden eerder al plaatsvinden, maar zijn uitgesteld om de bouwsector voldoende voorbereidingstijd te geven.
Wat betekenen de aanscherpingen in de praktijk?
De aanscherping van de MPG-eis en de onderliggende bepalingsmethode heeft een directe impact op de bouwpraktijk. Per gebruiksfunctie veranderen de normen. Daarnaast wordt de manier waarop de milieu-impact berekend wordt, uitgebreid.
Per gebruiksfunctie heeft de aanscherping van de MPG-eis een andere impact. Voor kantoren geldt een aanscherping van 15%, en voor andere gebruiksfuncties zoals scholen, winkels en zorginstellingen gaan nu voor het eerst ook milieuprestatie-eisen gelden. Voor reguliere woningen zullen de eisen niet aangescherpt worden, om de vertraging in de woningbouw niet te verergeren. Voor kleine woningen geldt een versoepeling van de normen tot 25%, omdat kleine woningen relatief veel bouwmateriaal per vierkante meter vloeroppervlak bevatten.
De nieuwe bepalingsmethode wordt aangepast naar de actuele Europese standaard: EN 15804+A2. De basis van de rekenregels blijft grotendeels gelijk, maar de milieucategorieën worden uitgebreid van 11 impactcategorieën naar 19. Belangrijk is dat het nu verplicht wordt om de impact van sloop en afvalverwerking én de potentiële winst van toekomstig hergebruik uit te rekenen. Ook het apart rapporteren over de milieueffecten op ieder van deze 19 impactcategorieën is vanaf dan verplicht. De MPG-scores vallen als gevolg van de nieuwe categorieën gemiddeld een factor 2 hoger uit. De nieuwe wettelijke grenswaarden zijn hierbij al in acht genomen. In tabel 1 is te zien wat de nieuwe MPG-eisen worden op basis van de herziene bepalingsmethode. Volgens het ministerie zijn de aangescherpte eisen goed haalbaar binnen de huidige bouwpraktijk.
Tabel 1: Huidige MPG-eisen per functie t.o.v. de nieuwe MPG-eisen met herziene berekening
| Gebruiksfunctie | Huidige MPG-eis (huidige bepalingsmethode) | Nieuwe MPG-eis (niet-herziene methode) | Nieuwe MPG-eis (herziene methode) |
|---|---|---|---|
| Woonfunctie | 0,8 | 0,5 | 1,0 |
| Kantoorfunctie | 1,0 | 0,85 | 1,55 |
| Andere gebruiksfuncties | 1,0 | 1,0 | 1,85 |
| Andere gebruiksfuncties > 50 m2 | 1,80 |
Wat is het effect van ontwerpkeuzes en databronnen op de berekeningen?
De MPG wordt al beïnvloed door de ontwerpkeuzes tijdens de ontwerpfase van gebouwen. Vormfactoren zoals fundering, gevels, vloeren en installaties leveren een bijdrage van 60% tot 80% aan de MPG. Door compact te bouwen kan de MPG dus significant verlaagd worden. Bij de MPG wordt de milieubelasting per materiaal bepaald en opgeteld. Door duurzame materialen te gebruiken, zoals hout voor de constructie en biobased materialen voor de isolatie, wordt de totale milieubelasting lager. Als laatste heeft energiezuinig bouwen invloed op de MPG berekeningen. Door bijna passief te bouwen zijn minder zonnepanelen nodig om de BENG eisen te halen. Zonnepanelen hebben namelijk een negatieve impact op de CO2-emissie van gebouwen.
Voor het uitvoeren van een berekening is de Nationale Milieudatabase (NMD) de officiële bron. Hierin zijn alle milieuprofielen en levenscyclusanalyses (LCA’s) van materialen verzameld. Daarnaast wordt steeds vaker gekeken naar externe commerciële en internationale databronnen zoals 2ba.nl en het Global Sustainable Enterprise System (GSES). Zo kan een breder inzicht in de duurzaamheid en herkomst van materialen worden verkregen.
Hoe denkt de markt over de wetswijzigingen?
Over het algemeen is er brede steun voor de uitbreiding en aanscherping van de milieuprestatie-eisen. Volgens de NEN zijn er wel zorgen over het effect van de eisen op biobased bouwen, zoals houtbouw. Door de herziene bepalingsmethode nam de berekende milieubelasting van deze materialen sterker toe dan die van de traditionele bouwproducten. Als oplossing is voorgesteld om deze specifieke milieu-indicatoren minder zwaar te laten wegen in de berekening.
Daarnaast leken sommige eisen versoepeld te zijn. Voor woningen verschuift de eis bijvoorbeeld van 0,8 naar 1,0. Hoewel dit een versoepeling lijkt, stijgen de berekende milieukosten bij de nieuwe methode gemiddeld met een factor 2. Als de eis proportioneel was meegegroeid met de verdubbeling, had de eis voor woningen naar 1,6 moeten gaan. Omdat een grens van 1,0 werd voorgesteld, is er in de praktijk dus sprake van een flinke aanscherping.
Tot slot, benadrukt de NEN dat regelgeving en normalisatie constant in beweging zijn. Er wordt bijvoorbeeld gewerkt aan een gecombineerde meetmethode waarmee zowel materiaal- als energiegebruik samen kunnen worden gewogen, in plaats van apart met een MPG- en BENG-berekening. Vanaf 2030 wordt hiervoor de WLC-GWP (Whole Life Cycle Global Warming Potential) ingevoerd. Dit wordt de nieuwe Europese standaard voor bouwregelgeving. In 2028 moeten EU-lidstaten grenswaarden invoeren, zodat in 2050 een volledig emissievrije gebouwde omgeving kan ontstaan. Het blijft dus van belang om als marktpartij continu up-to-date te blijven over eventuele veranderingen.
Conclusie
De aanscherping van de MPG-eisen die dit jaar worden doorgevoerd, dwingt de bouwsector tot een integrale verduurzaming. Door de nieuwe rekenmethode en de focus op de volledige levenscyclus wordt de milieuscore strenger en meer toekomstgericht. Constante veranderingen in regelgeving en normalisatie brengen uitdagingen met zich mee voor marktpartijen. Handel Bouw Advies beweegt mee met de veranderingen en kan de benodigde berekeningen voor vergunningen op korte termijn voor u uitvoeren.
