De impact van circulatieleidingen op energiezuinigheid binnen de BENG
Introductie
In grote gebouwen wordt vaak gebruikgemaakt van een circulatieleiding. Een circulatieleiding is een systeem waarbij warm tapwater continu wordt rondgepompt in het gebouw. De leiding loopt vanaf het verste tappunt terug naar het boilervat. Een circulatiepomp zorgt ervoor dat er voortdurend warm water langs alle aangesloten tappunten stroomt. Het voordeel hiervan is dat de gebruiker direct warm water heeft zodra de kraan wordt opengedraaid. Daarnaast blijft het water continu boven de 60 graden wat legionellavorming voorkomt. Voor een circulatieleiding is wel een boilervat nodig en is slechts een standaard combiketel niet voldoende. Ook brengt een circulatieleiding uitdagingen met zich mee met de huidige BENG-eisen.
Wanneer moet je een circulatieleiding toevoegen en wat zijn de wettelijke eisen?
Circulatieleidingen worden voornamelijk in utiliteitsgebouwen en specifiek logiesfuncties (grotere hotels) toegepast, waar de afstand tussen het boilervat en de tappunten groot is. In eengezinswoningen is die afstand vaak niet groot genoeg om een circulatieleiding nodig te hebben. Zodra de inhoud van de leiding groter is dan 3 liter is dit echter wel van belang.
Bij het dimensioneren en aanleggen van een circulatieleiding moet worden voldaan aan de richtlijnen van de NEN 1006 door middel van de waterwerkbladen. Een van de strengste eisen komt voort uit de legionellapreventie. Om te voorkomen dat de legionellabacteriën zich in de leiding en de boiler ontwikkelen, moet het water dat via de circulatieleiding terug in de boiler stroomt een temperatuur van minimaal 60 °C hebben. Omdat het water onderweg warmte verliest, betekent dit in de praktijk dat het boilervat het water tot een hogere temperatuur moet opwarmen, namelijk tot 65 °C of zelfs 70 °C.
Afbeelding 1: schematisering circulatieleiding
Wat zijn de gevolgen binnen de BENG?
Het toepassen van een circulatieleiding brengt bij een warmtepomp extra aandachtspunten met zich mee. Doordat het circulerende water onderweg afkoelt, ontstaan er continue warmteverliezen. Deze verliezen moeten voortdurend worden aangevuld, waardoor de warmtepomp vaker of langer warm tapwater moet produceren. Omdat een warmtepomp bij hogere tapwatertemperaturen minder efficiënt werkt dan bij lage temperaturen, neemt het energieverbruik toe en kan de beschikbare capaciteit voor ruimteverwarming tijdelijk afnemen. Om deze reden wordt bij warmtepompsystemen vaak geprobeerd de warmtapwaterleidingen zo kort mogelijk te houden, zodat een circulatieleiding kan worden voorkomen.
Met het oog op de BENG-eisen en duurzaam bouwen is een circulatieleiding in combinatie met een warmtepomp vaak niet de meest efficiënte oplossing. Door de extra warmteverliezen neemt het energieverbruik toe en daalt het rendement van het warmtapwatersysteem. Waar mogelijk verdient het daarom de voorkeur om de warmtapwaterleidingen zo kort mogelijk te houden, zodat een circulatieleiding kan worden voorkomen. Is een circulatieleiding toch noodzakelijk, bijvoorbeeld vanwege lange leidinglengtes of comforteisen, dan kunnen onderstaande maatregelen de negatieve impact zoveel mogelijk beperken.
- Volledige isolatie van de warmwaterleidingen kan het warmteverlies beperken;
- Een zo klein mogelijke diameter van de circulatieleiding die is afgestemd op het warmteverlies in die leiding;
- Laat de tapwatercirculatiepomp bij voorkeur alleen tijdens piekuren draaien en schakel deze uit tijdens daluren;
- Plaats een thermostatisch ventiel bij het verste tappunt. Hierdoor stroomt het water alleen rond wanneer de temperatuur in de leiding daadwerkelijk te ver is gedaald.
Conclusie
Een circulatieleiding biedt veel comfort doordat tappunten direct van warm water worden voorzien. In utiliteitsbouw of leidingen met meer dan 3 liter inhoud is dit systeem zelfs verplicht in verband met legionellapreventie. Vanuit het duurzaamheidsperspectief en de huidige BENG-eisen, is het toepassen van circulatieleidingen echter een uitdaging. De warmteverliezen verhogen het energiegebruik en de warmtepomp moet het verlies constant compenseren waardoor deze niet meer optimaal werkt. Is het in uw project toch onvermijdelijk om een circulatieleiding toe te passen in combinatie met een warmtepomp? Pas dan gerichte maatregelen toe, zoals isolatie, een kleine leidingdiameter en een thermostatisch ventiel. Zo kan de impact op de BENG zoveel mogelijk worden geminimaliseerd.
